بازی سر بسته (Sar Bastaya)؛ بازی گروهی و سنتی کودکان قشم

سر بسته (Sar Bastaya) یکی از بازی‌های محلی و قدیمی جزیره قشم است که بر پایه شعرخوانی، تمرکز، هماهنگی حرکتی و دقت بازیکنان انجام می‌شود. این بازی بدون نیاز به وسیله خاصی اجرا می‌شود و از جمله سرگرمی‌های سنتی کودکان در حیاط خانه‌ها و کوچه‌های محله بوده است.

مشخصات بازی سر بسته

• نوع بازی: گروهی
• تعداد بازیکنان: ۴ تا ۶ نفر
• سن بازیکنان: نونهالان به بالا
• وسایل مورد نیاز: ندارد
• محل انجام بازی: حیاط منزل، کوچه و محله
• هدف بازی: تقویت تمرکز، دقت، هماهنگی حرکتی و سرعت واکنش

چگونگی انجام بازی سر بسته

برای شروع بازی، بازیکنان دور هم جمع می‌شوند و یک نفر به عنوان حاکم بازی انتخاب می‌شود. سایر بازیکنان به شکل دایره و کاملاً نزدیک به یکدیگر، به حالت کوروم (نوعی نشستن محلی) می‌نشینند.

حاکم بازی شعر مخصوص سر بسته را آغاز می‌کند و هم‌زمان با خواندن هر کلمه، با انگشت خود به ترتیب روی زانوی بازیکنان اشاره می‌کند.

شعر بازی:

«سر بسته، بن بسته، دور چینی، دار صندل، ببرم جیمه تو، جیمه نارنجی تو، به گوش بالنگی تو، احمد اتت در سرا، شما به لبون ازنت به خارکی، بی بی هورو تو گل بچین تو پا به گه.»

(Sare Basta, Bone Basta, Dore Chini, Dare Sandal, Beborom Jimeye to, Jimeye Naranjiye to, Be Kowshe Balangi to, Ahmad Atet Dar Sera Shoma, Be Labon Azant, Be Kharaki, Be Zaraki, Bibi Horo To Gol Bechin To Pa Bege)

در پایان شعر، هر کلمه‌ای که به آخرین اشاره حاکم برسد، بازیکنی که زانوی او انتخاب شده است باید یکی از دست‌های خود را روی همان زانو قرار دهد. از این مرحله به بعد، حاکم دیگر نباید به آن زانو اشاره کند.

بازی به همین شکل ادامه پیدا می‌کند تا زمانی که تمام دست‌های بازیکنان روی زانوهایشان قرار بگیرد. سپس حاکم دستور می‌دهد که همه بازیکنان از جای خود بلند شوند.

هنگام بلند شدن، باید قلنج پای بازیکنان باز شود. بازیکنی که قلنج پایش باز نشود، از بازی خارج می‌شود و بازی با افراد باقی‌مانده ادامه پیدا می‌کند.

واژه‌های محلی بازی سر بسته

• جیمه (Jima): پیراهن زنانه
• ازنت (Azant): می‌زند
• پا بگه (Pabege): بلند شو

مهارت‌هایی که در بازی سر بسته تقویت می‌شود

بازی سر بسته علاوه بر جنبه سرگرمی، باعث تقویت مهارت‌های مختلف در کودکان می‌شود:

• افزایش تمرکز و توجه
• تقویت حافظه شنیداری با شعر بازی
• هماهنگی بین ذهن و حرکت بدن
• افزایش صبر و کنترل حرکات
• تقویت ارتباط اجتماعی میان کودکان

سوالات متداول درباره بازی سر بسته

بازی سر بسته برای چه سنی مناسب است؟

این بازی برای نونهالان به بالا مناسب است و بیشتر در میان کودکان اجرا می‌شود.

برای انجام بازی سر بسته به چه وسایلی نیاز داریم؟

خیر، این بازی کاملاً بدون وسیله انجام می‌شود.

چند نفر می‌توانند در بازی سر بسته شرکت کنند؟

تعداد مناسب بازیکنان بین ۴ تا ۶ نفر است تا اجرای بازی نظم خود را حفظ کند.

نقش حاکم در بازی سر بسته چیست؟

حاکم شعر بازی را می‌خواند، با اشاره روی زانوها انتخاب انجام می‌دهد و روند بازی را هدایت می‌کند.

بازی سر بسته در چه مکان‌هایی انجام می‌شود؟

این بازی معمولاً در حیاط خانه، کوچه و محله انجام می‌شده است.